Ponadprzeciętny chiński wzrost gospodarczy? O PKB i różnicach w interpretowaniu wskaźnika

Ponadprzeciętny chiński wzrost gospodarczy? O PKB i różnicach w interpretowaniu wskaźnika

Ostatni tydzień przyniósł znaczne poruszenie na arenie międzynarodowej. Chiny opublikowały dane dotyczące wzrostu PKB. 16 kwietnia ujawniono raport, który przedstawiał wzrost wskaźnika aż o 18,3% w porównaniu z rokiem ubiegłym. Przedstawione dane miały być potwierdzeniem dynamicznej rozbudowy gospodarki, która jest wynikiem licznych planów mających prowadzić do powrotu tempa wzrostu sprzed pandemii. Wydarzenie to skierowało po raz kolejny uwagę ekonomistów na różne sposoby interpretacji wskaźnika PKB. 

PKB – wzrost a rozwój

PKB określa rynkową wartość dóbr, które powstały w ciągu danego roku w konkretnym kraju. Tym samym zawiera w sobie wyłącznie wartość dodaną, którą uzyskano wskutek intensyfikacji produkcji.

Co prawda, produkt krajowy brutto stanowi uniwersalny wskaźnik, który jest stosowany na całym świecie. Nie oznacza to, że pozbawiony jest wad. Według teoretycznych założeń, wskaźnik ten miał w syntetyczny sposób opisywać wzrost gospodarczy. Jednakże nowy ład geopolityczny po kryzysie z 2007 roku podważył zasadność stosowania PKB, przede wszystkim w odniesieniu do rozwoju gospodarczego, dobrobytu ekonomicznego oraz, co najważniejsze, jakości życia mieszkańców danego kraju.

Analizując krytyczne wypowiedzi skierowane w kierunku PKB, należy przede wszystkim uściślić podstawową różnicę, która pozwala wyodrębnić rozwój od wzrostu gospodarczego. Pojęcia te są całkowicie odmienne, jednakże niejednokrotnie mylone.

Wzrost gospodarczy definiuje się jako zwiększenie produkcji dóbr oraz liczby świadczonych usług w danym kraju w określonym czasie. Tym samym jest to zmiana wyłącznie ilościowa, nie mająca zbyt wiele wspólnego z istotnymi zmianami jakościowymi.

Rozwój gospodarczy natomiast jest wskaźnikiem syntetycznym, ponieważ pozwala zilustrować przemiany ilościowo-jakościowe, a więc również zmiany w strukturze gospodarki. Na rozwój gospodarczy mogą wpływać zarówno czynniki zewnętrze (procesy integracji regionalnej, wdrażanie rozwiązań technologicznych, zmiany w strukturze konsumpcji) oraz czynniki wewnętrzne (polityka danego państwa, zmiany struktury demograficznej i społecznej).

Sposoby postrzegania PKB w krajach wysokorozwiniętych

Zarówno Stany Zjednoczone, jak i Japonia skupiają się na raportowaniu PKB w odniesieniu do kwartałów, które przedstawia się na tle całego roku kalendarzowego. Ekonomiści badają jaki byłby wzrost, gdyby, skorygowane o sezonowość, tempo kwartalnego wzrostu utrzymywało się przez cały rok.

Sposób europejski zakłada natomiast odnoszenie danych liczbowych wyłącznie do kwartałów, bez zastosowania ujęcia rocznego.

Chińska Republika Ludowa przyjęła raportowanie PKB w ujęciu rocznym. Tak więc, prawie przeciętny pierwszy kwartał 2021 został przyrównany do początku roku 2020, kiedy Chiny znajdowały się w przepaści produkcyjnej za sprawą pandemii. Można podejrzewać, że sukces Chin został w dużej mierze wykreowany przez media.

Biorąc pod uwagę ujęcie amerykańskie, odbicie gospodarcze USA zostało odnotowane już w trzecim kwartale 2020 roku, wówczas roczny wzrost osiągnął 33%, natomiast w tym samym okresie Chiny zanotowały wzrost wynoszący 4,9%.

Oba sposoby raportowania PKB mają wady i zalety. Retrospektywne ujęcie Chińskiej Republiki Ludowej podkreśla załamanie sprzed roku i znaczne ożywienie w obecnym okresie. Dane przedstawiane przez USA w znacznym stopniu wyolbrzymiają siłę amerykańskiej gospodarki na początku okresu odbicia, ponieważ wówczas stopa bezrobocia przekraczała 10%. A więc, czy można mówić o sukcesie podczas gdy spora część społeczeństwa pozostaje bez pracy? W odpowiedzi na to pytanie należy przywołać kontrowersje dotyczące różnicy pomiędzy wzrostem, a rozwojem gospodarczym. Wytworzenie wartości dodanej nie zawsze oznacza polepszenie jakości życia obywateli oraz dobrobyt, a to te czynniki powinny być szczególnie istotne dla gospodarek wracających do normalności po kolejnej fali zachorowań.

W Chinach przyjęło się, że wzrost PKB przekłada się w dużej mierze na polepszenie jakości życia wielu osób z prowincji. Należy jednak wziąć pod uwagę, że ChRL wciąż kwalifikuje się jako kraj rozwijający się, natomiast Stany Zjednoczone od dekad uznawane są za kraj wysoko rozwinięty. Stosowanie jednakowych wytycznych w odniesieniu do dwóch krajów jest błędne i nie pozwala na otrzymanie rzetelnych wyników. Dlatego porównywanie raportów dotyczących wyłącznie produktu krajowego brutto nie doprowadzi do uzyskania rzetelnych wniosków. Zasadne jest użycie dodatkowych wskaźników, w tym indeksu Giniego oraz HPI.

Źródła:

  1. B. Wyżnikiewicz, Produkt krajowy brutto jako przedmiot krytyki, „Wiadomości statystyczne”, 3 (670), 2017.
  2. The Economist, Is growth in China soaring or slowing?, https://www.economist.com/finance-and-economics/2021/04/17/is-growth-in-china-soaring-or-slowing (dostęp: 25.04.2021).

BBC News, China’s economy grows 18.3% in post-Covid comeback, https://www.bbc.com/n

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.