Autor: Jakub Furlanetto
Wietnam zdecydował się na objęcie niekonwencjonalnego kursu, prowadząc zakrojone na szeroką skalę prace nad ciężkimi systemami uzbrojenia będącymi unowocześnionymi wersjami sprzętu radzieckiego sprzed kilku dekad.
Wstęp
O ile w dzisiejszych czasach większość państw nieposiadających rozwiniętego przemysłu zbrojeniowego decyduje się na utworzenie rodzimych zdolności produkcyjnych poprzez nabywanie licencji na konstrukcje zagraniczne, Wietnam wybrał inną drogę. W celu zmniejszenia zależności od importu zagranicznego jak i rozwoju rodzimego przemysłu zdecydowano się na opracowanie kilku pojazdów, będących unowocześnionymi wersjami swych radzieckich odpowiedników.
Nowe-stare pojazdy
Wietnam opracował produkowany od podstaw bojowy wóz piechoty. XCB-01 jest de facto analogiem BWP-1, który został przeprojektowany pod kilkoma względami. Posiada on mocniejszy silnik, zwiększono również szybkość z jaką ów pojazd przekracza przeszkody wodne. Jest on również nieco większy od radzieckiego pierwowzoru.[1] Wzmocniona została względem BWP-1 ochrona przed zagrożeniami chemicznymi i biologicznymi. Zainstalowano na nim również czujniki wykrywające opromieniowanie wozu wiązką lasera jak i telefon satelitarny. Posiada on również automatyczny system gaszenia pożarów.[2] Być może ze względów finansowych i logistycznych nie zdecydowano się na zmianę uzbrojenia na armatę automatyczną, pojazd jest wyposażony w armatę kalibru 73mm, niczym BWP-1. Zdecydowanie bardziej kwestionowalnym rozwiązaniem jest wyposażenie pojazdu w lokalnie produkowaną kopię pocisku 9M14 (CTVN-18) a nie w nowocześniejszy przeciwpancerny pocisk kierowany (PPK), co może mieć negatywny wpływ na zdolności zwalczania przez XCB-01 ciężkich pojazdów przeciwnika.
Hanoi zdecydowało się również na produkcję artylerii samobieżnej. Pod nazwą PTH-01 kryje się klon znanego również z Polski systemu artyleryjskiego 2S1 Goździk. Trudno stwierdzić jakie są różnice wobec oryginału, zapewne zamontowano w nim nowocześniejsze systemy komunikacji, sam Wietnam podkreśla natomiast zamontowanie w nim systemu wentylacyjnego zarówno w wieży jak i kadłubie, co jest ważne w kontekście lokalnego klimatu. Wśród innych innowacji wymienia się system ochrony przed skażeniami natury chemicznej.[3] Tak jak w przypadku odpowiednika BWP-1, na skopiowanie 2S1 zapewne miały wpływ względy finansowe jak i logistyczne, związane z posiadaniem znacznej ilości amunicji kalibru 122mm. Sam pojazd zapewne będzie również łatwiejszy do przyswojenia przez załogi niż całkowicie nowa konstrukcja.
Wietnam prowadzi prace nad czołgiem lekkim o nazwie T-1. W momencie pisania niniejszego tekstu niemalże zostały zakończone prace nad prototypem. Pojazd ma posiadać zdolności do używania różnych systemów uzbrojenia poprzez zastosowanie otwartej architektury i modułowości.[4] Czołg jest oparty na nadal wykorzystywanym przez Hanoi lekkim czołgu produkcji radzieckiej, PT-76. Największą różnicą wizualną jest zastosowanie spawanej wieży zamiast odlewanej jak i zawieszenia podobnego do tego w XCB-01. T-1 ma mocniejszy silnik jak i automat ładowania. Pozostawiono jednak armatę o kalibrze 76mm,[5] co czyni T-1 najprawdopodobniej najsłabiej uzbrojonym lekkim czołgiem na świecie. Najprawdopodobniej o wyborze analogicznej do pierwowzoru armaty ponownie przesądziły względy finansowe i logistyczne, lecz nie można wykluczyć, iż w przyszłości dojdzie do zmiany uzbrojenia np. na armatę kalibru 105mm. Ponadto, jeżeli deklaracje o modułowości pojazdu są prawdziwe, być może zostanie stworzona na jego podstawie seria pojazdów pełniących różne role na polu walki (np. samobieżny moździerz czy mobilna wyrzutnia przeciwpancernych pocisków kierowanych).
Można także wspomnieć, że Hanoi prowadzi także program budowy kołowego transportera piechoty o nazwie XTC-03. Istniejący prototyp wydaje się łączyć rozwiązania wschodnie (typowy dla rodziny pojazdów BTR przód kadłuba) jak i zachodnie – zamiast drzwi na boku pojazdu jak w BTR, posiada on je z tyłu. Silnik znajduje się z przodu, uzbrojenie stanowi armata kalibru 30mm.[6] Już samo zastosowanie tylnych drzwi stawia pojazd w pozytywnym świetle wobec starszych konstrukcji radzieckich, niemniej do pewnego stopnia zastanawiające jest pominięcie wyrzutni przeciwpancernych pocisków kierowanych. Być może zostanie ona zamontowana w przyszłości.
Wnioski
Wietnam rozwija rodzime zdolności produkcji pojazdów w oparciu o dobrze znane lokalnemu przemysłowi i żołnierzom konstrukcje. Nie można wykluczyć, iż dzięki ustanowieniu produkcji owych pojazdów Hanoi w przyszłości zdecyduje się na rozpoczęcie prac nad nowocześniejszymi platformami. Warto także zaznaczyć, że teoretycznie na świecie mogą istnieć rynki zbytu na unowocześnione wersje zimnowojennych pojazdów. Państwa z arsenałami starszego uzbrojenia i amunicją doń, dysponujące jednocześnie niewielkimi funduszami mogłyby być zainteresowane kupnem ich odpowiedników, zamiast wydawania zapewne znacznych funduszy na wdrażanie całkowicie nowych rozwiązań. Niemniej, jak pokazuje kontrakt na 20 armatohaubic K9 zawarty przez Hanoi z Seulem,[7] Wietnam nie planuje całkowitego zastąpienia importu ciężkiego uzbrojenia produktami narodowego przemysłu zbrojeniowego.
Jakub Furlanetto w lipcu 2025 roku ukończył z wyróżnieniem Studia Strategiczne nad Azją w Instytucie Bliskiego i Dalekiego Wschodu na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dalszą edukację kontynuuje na tym samym wydziale, jest słuchaczem Bezpieczeństwa Narodowego. Interesuje się stosunkami międzynarodowymi, historią XX oraz XXI wieku oraz tematami związanymi z wojskowością. Zna angielski, hiszpański, niemiecki, kontynuuje naukę języka koreańskiego.
Przypisy
- ↑ Vietnam T-1 Light Tank. The PT-76 Will Live! – film na YouTube, https://youtu.be/YloS66_y0Bw (dostęp: 22.05.2026).
- ↑ Vietnam Unveils Locally Made XCB01 Modernized Version of Soviet BMP-1 Infantry Fighting Vehicle, Army Recognition, https://www.armyrecognition.com/archives/archives-land-defense/land-defense-2024/vietnam-unveils-locally-made-xcb01-modernized-version-of-soviet-bmp-1-infantry-fighting-vehicle (dostęp: 22.05.2026).
- ↑ Bao Thanh Nien, The unique features of the Vietnamese-made PTH-01 self-propelled artillery system have recently been revealed, Vietnam, 27.09.2025, https://www.vietnam.vn/en/diem-dac-biet-cua-phao-tu-hanh-pth-01-do-viet-nam-san-xuat-moi-lo-dien (dostęp: 22.05.2026).
- ↑ Defense leader urges further research and development of T-1 light tank, People’s Army Newspaper, 25.04.2026, https://en.qdnd.vn/military/news/defense-leader-urges-further-research-and-development-of-t-1-light-tank-590297 (dostęp: 22.05.2026).
- ↑ Vietnam T-1 Light Tank…
- ↑ Without „acrobatics” in the BTR-60: Vietnam introduced the XTC-03 armored vehicle „in metal”, VPK, 7.05.2026, https://vpk.name/en/1121857_without-acrobatics-in-the-btr-60-vietnam-introduced-the-xtc-03-armored-vehicle-in-metal.html (dostęp: 22.05.2026).
- ↑ Felix Kim, Vietnam’s K9 howitzer deal marks break from Russia, boosts South Korea’s defense push, Indo-Pacific Defense Forum, 10.10.2025, https://ipdefenseforum.com/2025/10/vietnams-k9-howitzer-deal-marks-break-from-russia-boosts-south-koreas-defense-push/ (dostęp: 22.05.2026).