Relacje umowne Australii z Unią Europejską – Przegląd Globalny

Autor: Kamil Lejwoda

Przedmowa

Prezentowany poniżej tekst jest siódmym z cyklu na temat relacji umownych UE z zagranicznymi partnerami. Cykl ten skupia się w szczególności na umowach gospodarczych oraz zarysowaniu przebiegu współpracy od momentu nawiązania relacji z Unią Europejską. Poniżej link do poprzednich artykułów:

Nowa Zelandia, Ukraina, Republika Indii, Korea Południowa, Japonia, Wielka Brytania.

Generalne obserwacje z cyklu

Na podstawie prowadzonego cyklu dotyczącego relacji umownych UE z zagranicznymi partnerami należy wskazać na podobieństwa jak i różnice. Pewne podobieństwa zauważalne są w ustanowionych umowach handlowych, a dotyczą między innymi: zakresu dostępu do usług, handlu elektronicznego, kwestii własności intelektualnej, w tym oznaczeń geograficznych, czy też problematyki zrównoważonego rozwoju. Różnice odnoszą się w głównej mierze w dziedzinie inwestycji, jak i kwestii rozstrzygania sporów, gdyż nie wszystkie umowy handlowe je zawierają. Spowodowane jest to tym, że dziedziny te podlegają wyłącznym kompetencjom państw członkowskich, a nie UE.

Wstęp

Relacje dwustronne między Unią Europejską a Australią mają dość długą historię, niemniej jednak Umowa ramowa, która weszła w życie w 2022 r. stała się podstawą dla współpracy politycznej między stronami, zaś wynegocjowana w 2026 r. umowa handlowa pozwoli na sformalizowanie stosunków handlowych i gospodarczych między Unią Europejską a Australią. Do zmiany tej przyczyniła się rosnąca pozycja Chin w gospodarce światowej, wzmocniona presja spowodowana zbrojną agresją Rosji na Ukrainie w 2022 r., poprzedzona zajęciem Krymu w 2014 r., jak i wystąpienie Wielkiej Brytanii ze struktur unijnych w 2020 r. poprzedzone referendum w sprawie członkostwa w 2016 r. oraz chęć zawarcia odrębnego porozumienia handlowego z Unią Europejską. Relacje umowne między UE a Australią ewoluowały z partnerstwa opartego na współpracy politycznej w stronę strategicznego sojuszu gospodarczego, którego niezbywalnym elementem stanie się Umowa o Wolnym Handlu. Prezentowany tekst ukazuje bieżące zagadnienia dotyczące ewolucji wzajemnych relacji między UE a Australią do momentu wynegocjowania umowy handlowej przez obu partnerów.

Zarys historyczny

Stosunki dyplomatyczne między Unią Europejską a Australią sięgają 1962 r., gdy to Sir Edwin McCarthy objął stanowisko pierwszego ambasadora Australii przy Europejskiej Wspólnocie Gospodarczej.[1] Początkowo Australia była sceptycznie nastawiona odnośnie Wspólnot Europejskich. Jednakże wraz z przystąpieniem Wielkiej Brytanii do WE w 1973 r. nastąpiła zmiana w polityce zagranicznej i handlowej Australii, jak i jej nastawienie do postępującej integracji w Europie. W 1981 r. została uruchomiona natomiast stała delegatura Komisji WE w Canberze.[2] Natomiast w 1994 r. zawarta została umowa dotycząca handlu winem[3], w której to Australia i państwa członkowskie UE uzgodniły, na zasadzie niedyskryminacji i wzajemności, ułatwianie i promowanie handlu winem. Poza tym uzgodniono wzajemną ochronę wszystkich zarejestrowanych nazw win tj. oznaczeń geograficznych, tradycyjnych wyrażeń, pomocniczych chronionych wyrażeń, w tym niektórych nazw, które mogły lub mogą zostać włączone do znaku towarowego.[4]

Pomimo to, do 1997 r. stosunki między Wspólnotą Europejską (obecnie UE), a Australią nie miały żadnej formalnej podstawy prawnej. Wówczas to dopiero została podpisana Wspólna Deklaracja o Stosunkach Dwustronnych[5], a strony wyznaczyły w niej zasadnicze cele, jakimi były: wspieranie demokracji, zasady rządów prawa, przestrzeganie praw człowieka i podstawowych wolności obywatelskich, wspieranie pokoju i promowanie bezpieczeństwa międzynarodowego, w zgodzie z postanowieniami Karty Narodów Zjednoczonych, prowadzenie polityki zrównoważonego rozwoju z niską inflacją, z wysokim zatrudnieniem, troską o stan środowiska naturalnego i dbałością o stabilność międzynarodowego systemu ekonomicznego, jak i wspieranie zasad wolnego rynku zgodnie z regułami tworzonymi przez WTO.[6] W 1998 r. została podpisana umowa o wzajemnym uznawaniu[7], mająca na celu ułatwienie handlu w zakresie produktów przemysłowych, zwłaszcza poprzez zmniejszenie barier technicznych, w tym procedur oceny.[8] Natomiast w marcu 2003 r., została zaktualizowana Deklaracja, poprzez przyjęcie Planu Współpracy[9], który skoncentrowany był na takich obszarach działania jak: handel, transport, pomoc rozwojowa, migracje i azyl, edukacja, nauka i technologia oraz kwestie o znaczeniu strategicznym i bezpieczeństwa.[10] Deklarację i Plan Współpracy zastąpiło, podpisane 29 października 2008 r. Partnerstwo Ramowe[11], ukierunkowane na takie cele, jak: wzmocnienie dwustronnego i wielostronnego dialogu i współpracy w celu wspierania podzielanych interesów w polityce zagranicznej i bezpieczeństwa, promowanie i wspieranie wspólnych zasad w międzynarodowym handlu, a także rozwijanie handlu i inwestycji w relacjach dwustronnych, rozwijanie bilateralnej i regionalnej współpracy i koordynacji działań między Australią a UE odnoszących się do Azji i regionu Pacyfiku, jak i wzmocnienie współpracy UE z Australią w nauce, badaniach naukowych, technologiach i innowacjach, edukacji i kulturze oraz mobilności obywateli.[12] W 2008 r. została podpisana także umowa dotycząca handlu winem[13], zastępująca umowę z 1994 r. Umowa ta chroni unijny system etykietowania wina, zapewnia pełną ochronę oznaczeń geograficznych, w tym win przeznaczonych na eksport do krajów trzecich oraz zawiera wyraźne australijskie zobowiązanie do ochrony tradycyjnych wyrażeń UE[14]. Zaś w 2012 r. podpisana została umowa o wzajemnym uznawaniu[15], zastępując tym samym umowę z 1998 r. Umowa ta ma ułatwić handel produktami przemysłowymi poprzez redukcję barier technicznych. Ponadto ustanawia ona wzajemne uznawanie procedur oceny zgodności. Ma to na celu obniżenie kosztów testowania i certyfikacji eksportu, jak i importu.[16]

Umowa ramowa

Z kolei umowa ramowa[17] została podpisana 7 sierpnia 2017 r. Umowa była stosowana częściowo od 2018 r., a w pełni weszła w życie 21 października 2022 r. Celem umowy ramowej jest wzmocnienie współpracy w szerokim zakresie obszarów polityki, a mianowicie: polityka zagraniczna i bezpieczeństwo, rozwój światowy i pomoc humanitarna, gospodarka i handel, współpraca sądowo-prawna, badania, innowacje i społeczeństwo informacyjne, kształcenie i kultura, zrównoważony rozwój, energia i transport, rybołówstwo i gospodarka morska i zdrowie.[18]

Negocjacje w sprawie umowy handlowej

Natomiast negocjacje w sprawie umowy o wolnym handlu między UE a Australią rozpoczęły się 18 czerwca 2018 r.[19] W kwietniu 2023 r. odbyła się piętnasta i ostatnia oficjalna runda negocjacji, po której nastąpiły między sesjami rozmowy na szczeblu technicznym i politycznym, prowadzące do zakończenia negocjacji 24 marca 2026 r.[20]

Umowa o wolnym handlu

W momencie wejścia w życie, Umowa o wolnym handlu (ang. Free Trade Agreement – FTA) 97,8 % eksportu towarów z UE do Australii będzie zwolnione z cła, a blisko 2% zostanie zniesione w okresie przejściowym trwającym do pięciu lat. Dla przykładu Australia zniesie cła na produkty przemysłowe eksportowane przez UE, takie jak: maszyny, chemikalia, tworzywa sztuczne, drewno i meble, samochody osobowe, ciężarowe i części pojazdów mechanicznych, na które obowiązują obecnie stawki celne w okolicach 5 %. Ponadto umowa wyeliminuje również cła na eksport żywności i napojów z UE, w odniesieniu do wszystkich artykułów z wyłączeniem serów, w szczególności w odniesieniu do następujących artykułów o dużych wartościach eksportu: wino i napoje spirytusowe, czekolada, wyroby cukiernicze i ciasteczka, makarony i przetwory zbożowe, na które obowiązują obecnie stawki celne wynoszące 5 %. Na sery cła wynoszące ponad 10 % zostaną zniesione w krótkim okresie. Umowa wyeliminuje bądź znacząco obniży cła UE na większość australijskich towarów eksportowanych do UE, z wyjątkiem wrażliwych produktów rolnych, takich jak: produkty mleczne, wołowina, mięso baranie i kozie, cukier, ryż – w przypadku których przewidziano ograniczone i starannie wyważone otwarcie rynku w formie kontyngentów taryfowych. Dostęp w ramach niewielkich kontyngentów taryfowych zostanie również przyznany w odniesieniu do glutenu pszennego, kukurydzy cukrowej, rumu luzem, skrobi pochodnej oraz etanolu, ale w każdym przypadku przy zerowej stawce celnej. UE może również wprowadzić środki ochronne w przypadku gwałtownego wzrostu importu produktów rolno-spożywczych z Australii, jeśli spowoduje to lub grozi spowodowaniem poważnej szkody dla przemysłu UE. Jako dodatkową warstwę ochrony dla rolników uruchomiony zostanie dwustronny mechanizm ochronny na mocy odrębnego rozporządzenia UE, który zapewni szybkie i skuteczne działania ochronne w mało prawdopodobnym przypadku nieprzewidzianego i szkodliwego wzrostu importu lub nadmiernego spadku cen dla producentów unijnych. W dodatku żadne produkty rolno-spożywcze z Australii nie zostaną wprowadzone do UE bez spełnienia wszystkich wysokich norm UE w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa. Z tym, że środki te nie podlegają negocjacjom.[21] Ponadto UE ogłosiła 5 grudnia 2025 r. wzmocnienie kontroli żywności, produktów pochodzenia zwierzęcego i roślinnego wprowadzanych do UE, zwiększając liczbę audytów przeprowadzanych w krajach spoza UE o 50%, a tych przeprowadzanych w punktach kontroli granicznej UE o 33% w latach 2026–2027. Utworzyła również specjalną grupę zadaniową UE, w celu zwiększenia skuteczności kontroli importu w całej UE.[22] Poza tym umowa ułatwi przedsiębiorstwom z UE dostęp do rynku australijskiego poprzez zapewnienie przejrzystości i przewidywalności systemu regulacyjnego, a także poprzez stworzenie nowych możliwości inwestowania zarówno w sektorze usług, jak i w sektorze produkcyjnym oraz świadczenia usług transgranicznych. Zapewni ona równe warunki działania poprzez wyeliminowanie dyskryminacji między unijnymi usługodawcami i inwestorami a ich konkurentami w Australii. Umowa obejmuje szeroki zakres sektorów usług takich jak: usługi dostawcze, telekomunikacyjne, finansowe oraz międzynarodowe usługi transportu morskiego. Celem umowy jest wspieranie dalszych inwestycji między UE a Australią poprzez zapewnienie inwestorom z UE najbardziej korzystnego traktowania spośród wszystkich inwestorów zagranicznych w Australii. Umowa nie obejmuje kwestii ochrony inwestycji, co nie jest konieczne ze względu na wysoki poziom zaufania do systemów prawnych obu stron.[23] W odniesieniu do handlu cyfrowego Porozumienie to zapewni przedsiębiorstwom przewidywalność i pewność prawną, a konsumentom dokonującym transgranicznych transakcji handlowych w sieci zagwarantuje bezpieczne środowisko internetowe; ponadto usunie bariery i zapobiegnie dyskryminacji między działalnością internetową a stacjonarną. Ułatwi także transgraniczny przepływ danych poprzez wprowadzenie zakazu nieuzasadnionych wymogów dotyczących lokalizacji danych, przy jednoczesnym zachowaniu wysokiego poziomu ochrony danych osobowych i prywatności w UE, co w znacznym stopniu przyczynia się do budowania zaufania do środowiska cyfrowego. Niemniej jednak zakazuje nakładania ceł na transmisje elektroniczne. Zawiera również ambitne artykuły dotyczące ochrony kodu źródłowego w przypadku korzystania z umów elektronicznych bądź handlu bez użycia papieru.[24]

W zakresie własności intelektualnej (ang. Intellectual Property – IP), umowa ma ułatwić handel innowacyjnymi towarami i usługami oraz dostęp do nich między obiema stronami. Zarówno UE, jak i Australia zapewniają wysoki poziom ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej. W ramach rozdziału dotyczącego własności intelektualnej zobowiązały się one do wprowadzenia szeregu elementów wykraczających poza postanowienia Porozumienia TRIPS w ramach WTO oraz innych wielostronnych traktatów w dziedzinie własności intelektualnej. Rozdział ten zawiera postanowienia dotyczące praw autorskich i praw pokrewnych, znaków towarowych, wzorów przemysłowych, oznaczeń geograficznych (OG), patentów, ochrony informacji nieujawnionych oraz praw do odmian roślin, a także postanowienia dotyczące egzekwowania tych praw, w tym środków granicznych.[25] Umowa handlowa rozszerza ochronę tradycyjnych produktów spożywczych i napojów z UE, bezpośrednio poprzez samą umowę, a także poprzez wprowadzenie w Australii systemu ochrony oznaczeń geograficznych wzorowanego na unijnym, który obecnie tam nie istnieje (z wyjątkiem win). Poprzez tę umowę Australia stanie się zatem partnerem o podobnym podejściu do oznaczeń geograficznych. UE chroni nazwy określonych produktów spożywczych i napojów, których cechy są ściśle związane z obszarem produkcji, poprzez status „oznaczenia geograficznego” (OG). Taka ochrona pomaga wyróżnić te produkty, co pozwoli producentom umocnić swoją pozycję rynkową w Australii i sprzedawać je po wyższej cenie. Umowa zapewni ochronę 231 unijnych oznaczeń geograficznych dotyczących win i napojów spirytusowych, takich jak polska wódka, irlandzka whiskey, koniak czy grappa. Ponadto w Australii chronionych będzie 165 najbardziej znanych unijnych oznaczeń geograficznych produktów spożywczych, takich jak sery Parmigiano Reggiano, Asiago, Comté czy Queso Manchego, szynka Istarski pršut, Salam de Sibiu, Lübecker Marzipan oraz oliwki Elia Kalamatas. Umowa przewiduje możliwość dodania przez obie strony kolejnych oznaczeń geograficznych w przyszłości.[26] Równolegle UE i Australia uzgodniły zmodernizowaną umowę dwustronną w sprawie win, która zapewni w szczególności: przegląd i aktualizację pełnego wykazu unijnych oznaczeń geograficznych win oraz tradycyjnych nazw chronionych w Australii. Umowa ta zapewni ochronę wszystkich unijnych oznaczeń geograficznych win (obejmujących ponad 1600 nazw), w tym dodanie ponad 50 nowych oznaczeń geograficznych win z 12 różnych państw członkowskich. Ponadto ma przewidywać rozwiązanie w zakresie ochrony oznaczenia geograficznego „Prosecco” w Australii, uniemożliwiające australijskim producentom eksportowanie win pod tą nazwą po upływie 10-letniego okresu przejściowego od wejścia w życie nowej umowy. Umowa ta ma również zapewnić uproszczone uznawanie międzynarodowych praktyk winiarskich.[27]

Umowa o wolnym handlu zawiera dodatkowo osobny rozdział poświęcony handlowi i zrównoważonemu rozwojowi (ang. Trade and Sustainable Development – dalej jako: TSD), który obejmuje kwestie związane z pracą, równością płci, środowiskiem i klimatem oraz odpowiedzialnym prowadzeniem działalności gospodarczej. Chroni on prawo obu stron do wprowadzania regulacji i zabrania stronom osłabiania lub nieegzekwowania swoich przepisów w celu wspierania handlu lub inwestycji. Rozdział ten opiera się na międzynarodowych ramach, standardach i porozumieniach. Obie strony zobowiązują się do skutecznego wdrażania wszystkich konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy (w skrócie: MOP) oraz wielostronnych porozumień środowiskowych, w tym porozumienia paryskiego w sprawie zmian klimatu, a także odpowiednich konwencji ONZ dotyczących równości płci lub praw kobiet, które każda ze stron ratyfikowała. Wymaga to poszanowania podstawowych zasad i praw w miejscu pracy MOP, obejmujących m.in. wolność zrzeszania się, eliminację wszelkich form pracy przymusowej i obowiązkowej, niedyskryminację w miejscu pracy oraz bezpieczne i zdrowe środowisko pracy. Umowa zobowiązuje UE i Australię do skutecznego wdrażania porozumienia paryskiego i innych wielostronnych umów w sprawie środowiska. Strony zacieśnią współpracę w kwestiach związanych z klimatem, w tym w zakresie wyceny emisji dwutlenku węgla lub przejścia na gospodarkę niskoemisyjną. Należy podkreślić, iż zobowiązania TSD są prawnie wiążące i egzekwowalne w ramach ogólnego systemu rozstrzygania sporów przewidzianego w umowie. W związku z tym umowa przewiduje możliwość nałożenia sankcji handlowych jako środka ostatecznego w przypadkach poważnych naruszeń podstawowych zobowiązań TSD, a mianowicie podstawowych zasad i praw w pracy określonych przez MOP oraz postanowień porozumienia paryskiego.[28] Ponadto umowa ułatwi handel i inwestycje w niskoemisyjne towary, usługi i technologie. Obejmuje to zerowe cła na ekologiczne towary i usługi, takie jak energia odnawialna, w tym wieże turbin wiatrowych, elementy paneli słonecznych i produkty energooszczędne, od pierwszego dnia stosowania. Towary i usługi te przyczyniają się do osiągnięcia celów środowiskowych i klimatycznych m.in. poprzez ograniczanie, minimalizowanie lub naprawianie szkód środowiskowych w wodzie, powietrzu i glebie oraz poprzez przyczynianie się do rozpowszechniania technologii służących łagodzeniu zmian klimatu. Umowa zawiera załącznik z przykładowymi wykazami takich towarów i usług, które przyczyniają się do łagodzenia zmian klimatu poprzez ułatwianie produkcji i rozpowszechniania technologii energii odnawialnej i efektywności energetycznej.[29] Na koniec Umowa handlowa wprowadzi również sprawiedliwy, wydajny i skuteczny mechanizm służący zapobieganiu sporom oraz ich rozstrzyganiu w zakresie interpretacji i stosowania jej postanowień. Obejmuje on między innymi niezależnych członków panelu, gwarancje proceduralne oraz przejrzystość w postaci jawnych przesłuchań, publikacji decyzji oraz możliwości przedstawiania uwag na piśmie przez zainteresowane strony. Oprócz niezależnego i wiążącego orzecznictwa umowa przewiduje również mechanizm szybkiej mediacji, który ma ułatwić wypracowanie uzgodnionych rozwiązań w odniesieniu do środków mających negatywny wpływ na handel lub inwestycje między stronami. Mechanizm rozstrzygania sporów zapewni, że UE i Australia w pełni wywiążą się ze swoich zobowiązań wynikających z umowy, tak aby przedsiębiorstwa, pracownicy i konsumenci mogli czerpać z niej korzyści. Umowa pozwoli na stosowanie sankcji handlowych w odniesieniu do podstawowych zobowiązań dotyczących handlu, zrównoważonego rozwoju, w połączeniu z podejściem opartym na współpracy, co umożliwi skuteczne egzekwowanie tych zobowiązań.[30]

Podsumowanie

Wynegocjowana Umowa handlowa między UE a Australią pozwoli na rozwój współpracy handlowej i gospodarczej oraz wzmocni relacje dwustronne. Należy podkreślić, iż będzie to pierwsza umowa w tym zakresie zawarta między oboma partnerami, zaś przyjęcie umowy ramowej ma wspierać współpracę polityczną. Natomiast negocjowana wraz z umową handlową, zmodernizowana umowa odnosząca się do win ma zastąpić umowę z 2008 r. Umowa ta rozszerzy ochronę nazw gatunkowych win jak i zaktualizuje wykaz oznaczeń geograficznych odnoszących się do alkoholi.

Słownik pojęć

Rozstrzyganie sporów dotyczących handlu i zrównoważonego rozwoju w umowach handlowych UE to wyspecjalizowany mechanizm, który różni się od standardowych procedur handlowych. Skupia się on na zobowiązaniach dotyczących ochrony środowiska, praw pracowniczych oraz ładu korporacyjnego.

Handel elektroniczny (e-commerce) w Unii Europejskiej jest kluczowym elementem nowoczesnych umów handlowych, mającym na celu ułatwienie transakcji transgranicznych, zapewnienie bezpieczeństwa cyfrowego oraz ochronę konsumentów. Przepisy UE promują rozwój handlu cyfrowego, traktując dostawy drogą elektroniczną jako świadczenie usług, często wolne od należności celnych.

Przypisy

  1. ↑ European Union brief: Overview, https://www.dfat.gov.au/geo/europe/european-union/european-union-brief, [dostęp: 29.03.2026 r.]; P. Kugiel, Relacje Unii Europejskiej z Australią: czas na strategiczne partnerstwo, „Biuletyn PISM”, Nr 72 (1514), Warszawa 2017, s. 1.
  2. ↑ R. Willa, Unia Europejska na arenie międzynarodowej – wybrane relacje bilateralne, Toruń 2013, s. 95–96.
  3. ↑ Umowa między Wspólnotą Europejską a Australią w sprawie handlu winem, Dz. Urz. WE L z 31.03.1994.
  4. ↑ Australie 33, Information for Class Trade Mark Registrations (which include wines), https://www.wipo.int/wipolex/fr/text/204107, [dostęp: 29.03.2026 r.]; Submission on Australia – European Union Free Trade Agreement, https://www.dfat.gov.au/sites/default/files/winemakers-federation-australia.pdf, [dostęp: 29.03.2026 r.], s. 2.
  5. ↑ Joint Declaration on relations between the European Union and Australia, https://www.eeas.europa.eu/sites/default/files/1997_joint_declaration_en_0.pdf, [dostęp: 29.03.2026 r.].
  6. ↑ R. Willa, Unia Europejska na arenie międzynarodowej…, s. 97–98.
  7. ↑ Umowa między Wspólnotą Europejską a Australią w sprawie wzajemnego uznawania w odniesieniu do oceny zgodności, certyfikatów i oznakowania, Dz. Urz. WE L 229 z 17.08.1998.
  8. ↑ Countries and Regions: Australia, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/australia_en, [dostęp: 29.03.2026 r.].
  9. ↑ Australia and the European Union: an agenda for cooperation, https://www.dfat.gov.au/sites/default/files/au_eu_agenda_coop_0303.pdf, [dostęp: 29.03.2026 r.].
  10. ↑ R. Willa, Unia Europejska na arenie międzynarodowej…, s. 99.
  11. ↑ European Union – Australia Partnership Framework: A strategic partnership built on shared values and common ambition, https://www.eeas.europa.eu/sites/default/files/partnership_framework2009eu_en.pdf, [dostęp: 29.03.2026 r.].
  12. ↑ R. Willa, Unia Europejska na arenie międzynarodowej…, s. 99–100; P. Murray, M. Matera, Australia and the European Union: trends and current synergies: Policy report, Melbourne 2019, https://arts.unimelb.edu.au/__data/assets/pdf_file/0009/3078720/tanpear-policy-report-2019.pdf, s. 4.
  13. ↑ Umowa między Wspólnotą Europejską a Australią w sprawie handlu winem, Dz. Urz. UE L 28 z 30.01.2009.
  14. ↑ Press Release: EU – Australia wine trade agreement enters into force, https://www.europeansources.info/record/press-release-eu-australia-wine-trade-agreement-enters-into-force/, [dostęp: 29.03.2026 r.]; Submission on Australia – European Union Free Trade Agreement, https://www.dfat.gov.au/sites/default/files/winemakers-federation-australia.pdf, [dostęp: 29.03.2026 r.], s. 2.
  15. ↑ Umowa między Unią Europejską a Australią zmieniająca Umowę między Wspólnotą Europejską a Australią w sprawie wzajemnego uznawania w odniesieniu do oceny zgodności, certyfikatów i oznakowania, Dz. Urz. UE L 35 z 29.12.2012.
  16. ↑ Changes to the European/Australian Mutual Recognition Agreements (MRA), https://www.bsigroup.com/en-IN/medical-devices/news-centre/enews/2013-enews/changes-to-the-european–australian-mutual-recognition-agreement-mra/, [dostęp: 29.03.2026 r.]; Countries and Regions: Australia, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/australia_en, [dostęp: 29.03.2026 r.].
  17. ↑ Umowa ramowa między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Australią, z drugiej, Dz. Urz. UE L 257 z 15.09.2017.
  18. ↑ EU – Australia relations, https://www.eeas.europa.eu/sites/default/files/documents/EU-Australia-factsheet.pdf, [dostęp: 29.03.2026 r.], s. 1; EU – Australia relations: Framework agreement enters into force today, https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2022/10/21/eu-australia-relations-framework-agreement-enters-into-force-today/, [dostęp: 29.03.2026 r.].
  19. ↑ P. Kugiel, Polityka zagraniczna Australii w czasach rywalizacji amerykańsko-chińskiej, „Biuletyn PISM”, Nr 151 (1899), Warszawa 2019, s. 2; EU – Australia Free Trade Agreement: In „A Stronger Europe in the World”, https://www.europarl.europa.eu/legislative-train/theme-a-stronger-europe-in-the-world/file-eu-australia-fta, [dostęp: 29.03.2026 r.].
  20. ↑ EU and Australia strengthen relations with Security and Defence Partnership and Trade Agreement, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_26_645, [dostęp: 29.03.2026 r.].
  21. ↑ Memo: EU – Australia Free Trade Agreement: Chapter-by-Chapter Summary, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/australia/eu-australia-agreement/memo-eu-australia-free-trade-agreement-chapter-chapter-summary_en, [dostęp: 30.03.2026 r.]; Factsheet – EU – Australia Free Trade Agreement: Working for EU farmers, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/australia/eu-australia-agreement/factsheet-eu-australia-free-trade-agreement-working-eu-farmers_en, [dostęp: 30.03.2026 r.].
  22. ↑ Factsheet – EU – Australia Free Trade Agreement: Working for EU farmers, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/australia/eu-australia-agreement/factsheet-eu-australia-free-trade-agreement-working-eu-farmers_en, [dostęp: 30.03.2026 r.]; EU to Increase Audits of Agri-Food Importers by 50 Percent Over Next Two Years, https://www.food-safety.com/articles/10945-eu-to-increase-audits-of-agri-food-importers-by-50-percent-over-next-two-years, [dostęp: 30.03.2026 r.].
  23. ↑ Memo: EU – Australia Free Trade Agreement: Chapter-by-Chapter Summary, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/australia/eu-australia-agreement/memo-eu-australia-free-trade-agreement-chapter-chapter-summary_en, [dostęp: 30.03.2026 r.].
  24. ↑ Memo: EU – Australia Free Trade Agreement: Chapter-by-Chapter Summary, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/australia/eu-australia-agreement/memo-eu-australia-free-trade-agreement-chapter-chapter-summary_en, [dostęp: 30.03.2026 r.]; Questions and answers on the EU – Australia Free Trade Agreement, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/qanda_26_648, [dostęp: 31.03.2026 r.].
  25. ↑ Memo: EU – Australia Free Trade Agreement: Chapter-by-Chapter Summary, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/australia/eu-australia-agreement/memo-eu-australia-free-trade-agreement-chapter-chapter-summary_en, [dostęp: 30.03.2026 r.].
  26. ↑ Factsheet – EU – Australia Free Trade Agreement: Working for EU farmers, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/australia/eu-australia-agreement/factsheet-eu-australia-free-trade-agreement-working-eu-farmers_en, [dostęp: 30.03.2026 r.]; Factsheet – EU – Australia Free Trade Agreement: Main benefits, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/australia/eu-australia-agreement/factsheet-eu-australia-free-trade-agreement-main-benefits_en, [dostęp: 31.03.2026 r.].
  27. ↑ Factsheet – EU – Australia Free Trade Agreement: Working for EU farmers, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/australia/eu-australia-agreement/factsheet-eu-australia-free-trade-agreement-working-eu-farmers_en, [dostęp: 30.03.2026 r.]; Questions and answers on the EU – Australia Free Trade Agreement, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/qanda_26_648, [dostęp: 31.03.2026 r.]; Factsheet – EU – Australia Free Trade Agreement: Main benefits.
  28. ↑ Memo: EU – Australia Free Trade Agreement: Chapter-by-Chapter Summary, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/australia/eu-australia-agreement/memo-eu-australia-free-trade-agreement-chapter-chapter-summary_en, [dostęp: 30.03.2026 r.]; Factsheet – EU – Australia Free Trade Agreement: Sustainability, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/australia/eu-australia-agreement/factsheet-eu-australia-free-trade-agreement-sustainability_en, [dostęp: 31.03.2026 r.].
  29. ↑ Memo: EU – Australia Free Trade Agreement: Chapter-by-Chapter Summary, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/australia/eu-australia-agreement/memo-eu-australia-free-trade-agreement-chapter-chapter-summary_en, [dostęp: 30.03.2026 r.].
  30. ↑ Memo: EU – Australia Free Trade Agreement: Chapter-by-Chapter Summary, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/australia/eu-australia-agreement/memo-eu-australia-free-trade-agreement-chapter-chapter-summary_en, [dostęp: 30.03.2026 r.].
Skip to content