Relacje umowne Mercosuru z Unią Europejską – Przegląd Globalny

Autor: Kamil Lejwoda

Przedmowa

Prezentowany poniżej tekst jest czternastym z cyklu na temat relacji umownych UE z zagranicznymi partnerami. Cykl ten skupia się w szczególności na umowach gospodarczych oraz zarysowaniu przebiegu współpracy od momentu nawiązania relacji z Unią Europejską. Poniżej link do poprzednich artykułów:

Nowa Zelandia, Ukraina, Republika Indii, Korea Południowa, Japonia, Wielka Brytania, Australia, Indonezja, Singapur, Wietnam, Chile, Meksyk, Szwajcaria.

Wstęp

Relacje dwustronne między UE a Mercosur opierają się na tymczasowej umowie handlowej, która weszła tymczasowo w życie 1 maja 2026 r., zaś pozostałe postanowienia w ramach EMPA, wejdą w życie po ratyfikacji przez wszystkie państwa członkowskie UE. Tym samym postanowienia EMPA zastąpią przejściową umowę handlową funkcjonującą tymczasowo od 1 maja 2026 r. Umowa ITA została wydzielona, tak aby zawierała jedynie kwestie dotyczące handlu i inwestycji dotyczące kompetencji wyłącznych UE, tym samym pozwoli na szybsze wdrożenie nowych przepisów w tym zakresie. Natomiast postanowienia EMPA dotyczące w szczególności ochrony inwestycji należą do kompetencji dzielonych przez UE i jej państwa członkowskie. Umowa unowocześni stosunki handlowe między stronami, a jej część inwestycyjna sprzyjać będzie budowaniu korzystnego klimatu inwestycyjnego. Umowa ta została zawarta po 25 latach negocjacji, która weszła w życie, zanim Trybunał Sprawiedliwości orzekł o jej zgodności z traktatami. Jak do tego doszło i co to mówi o ewolucji unijnej polityki handlowej?

Zarys historyczny

Oficjalne rozmowy między UE a organizacją Mercosur (członkami Mercosuru czyli Wspólnego Rynku Południa z hiszp. Mercado Común del Sur: są Argentyna, Brazylia, Paragwaj i Urugwaj) rozpoczęły się już w 1991 r., a w maju 1992 r. Komisja Europejska podpisała międzyinstytucjonalne porozumienie o współpracy z Mercosurem. W 1992 r. Komisja Europejska i Mercosur podpisały pierwszą umowę o współpracy międzyregionalnej, która to miała uregulować wzajemne stosunki obu ugrupowań, jak i stworzyć ramy dla wspólnotowej pomocy finansowej dla państw członkowskich Mercosuru, obejmującej m.in. szkolenia, wsparcie techniczne i instytucjonalne.[1] Natomiast w 1994 r. UE przyjęła dwuetapową strategię mającą na celu zawarcie ramowej umowy o współpracy międzyregionalnej z Mercosurem stanowiącą krok w kierunku stworzenia podstaw do zawarcia szerszej umowy o stowarzyszeniu międzyregionalnym. Te strategiczne posunięcia mogłyby zapewnić UE utrzymanie pozycji w Mercosurze, gdyby nie prowadzone negocjacje w sprawie Strefy Wolnego Handlu Obu Ameryk (ang. Free Trade Area of the Americas – FTAA), które rozpoczęły się w 1994 r., a zakończyły się w 2005 r. Niemniej jednak w 1995 r. zawarto międzyregionalną umowę ramową o współpracy (ang. Interregional Framework Cooperation Agreement – IFCA), która weszła w życie w 1999 r.[2] Umowa ma na celu zacieśnienie stosunków między obiema stronami w oparciu o zasadę wzajemności i wspólnotę interesów, z perspektywą utworzenia w przyszłości międzyregionalnego stowarzyszenia wolnego handlu o charakterze gospodarczym i politycznym. Istotnym elementem umowy jest poszanowanie zasad demokracji i praw człowieka. Obszary współpracy zawarte w tejże umowie obejmują: handel, cła, statystykę i własność intelektualną; współpracę gospodarczą, ze szczególnym uwzględnieniem współpracy przemysłowej, energetycznej, naukowej i technologicznej oraz promocji inwestycji. Umowa stanowi ramy dla wzmocnienia integracji i współpracy międzyinstytucjonalnej w zakresie działań kulturalnych, informacji oraz zwalczania handlu narkotykami.[3]

Negocjacje w sprawie nowej umowy międzyregionalnej

Dlatego też, w 1998 r. Komisja przyjęła zalecenia dla Rady, aby upoważniła ją do negocjowania umowy międzyregionalnej, mającej zastąpić umowę z 1995 r. W dniu 17 września 1999 r. Rada przyjęła wytyczne negocjacyjne dla KE dotyczące zawarcia międzyregionalnego układu o stowarzyszeniu między UE a Mercosurem, a negocjacje formalnie rozpoczęły się w kwietniu 2000 r. i skoncentrowane były w szczególności na obniżeniu ceł, handlu produktami rolnymi oraz dostępie do rynków przemysłowych. Rozmowy w 2004 r. zostały zawieszone, gdyż UE broniła dostępu do sektora rolnego, a Mercosur z niechęcią podchodził do liberalizacji przemysłu.[4] W 2010 r., po 6-letniej przerwie, wznowiono negocjacje w sprawie umowy UE–Mercosur, ale ponownie utknęły one w martwym punkcie w 2012 r.[5] Po wymianie ofert dotyczących dostępu do rynku w maju 2016 r. rozmowy nabrały tempa w wyniku ważnych decyzji politycznych w UE i obu Amerykach, w tym dojścia do władzy prezydentów sprzyjających biznesowi w Argentynie i Brazylii. Do końca 2018 r. osiągnięto niewielkie postępy w zakresie kluczowych interesów UE: dostępu do rynku samochodów i części samochodowych oraz ochrony oznaczeń geograficznych, a 28 czerwca 2019 r. osiągnięto porozumienie polityczne wobec umowy UE–Mercosur. Jednak poważne wyzwania dla wielostronnego systemu handlu: rosnący unilateralizm i protekcjonizm w ramach realizacji przez administrację amerykańską strategii „America First„, skłoniły strony, aby zawrzeć porozumienie polityczne w dniu 28 czerwca 2019 r. Negocjacje po raz kolejny zostały wznowione w marcu 2023 r. wraz z propozycją UE dotyczącą projektu wspólnego instrumentu mającego na celu wzmocnienie zobowiązań Mercosuru w zakresie zrównoważonego rozwoju. Uaktualnione porozumienie polityczne osiągnięto 6 grudnia 2024 r., co jest wynikiem równoważenia wzajemnych interesów UE i Mercosuru. Na ten stan rzeczy miała wpływ w szczególności agresywna wojna Rosji przeciwko Ukrainie na bezpieczeństwo energetyczne UE i międzynarodową konkurencyjność.[6] Następnie KE zatwierdziła 3 września 2025 r. podzieloną umowę między UE a Mercosurem, na którą składają się kompleksowa umowa o partnerstwie (ang. EU–Mercosur Partnership Agreement – EMPA) i umowa przejściowa w sprawie handlu (ang. Interim Trade Agreement – ITA).[7] Umowa ITA zostanie uchylona i zastąpiona przez EMPA po jej pełnej ratyfikacji i wejściu w życie. 9 stycznia 2026 r. Rada przyjęła dwie decyzje upoważniające do podpisania EMPA i ITA. Decyzja ta zapadła pomimo sprzeciwu pięciu państw członkowskich UE, czyli Francji, Polski, Irlandii, Austrii i Węgier oraz wstrzymania się Belgii od głosu. Polski rząd, jak i organizacje rolnicze od początku sceptycznie są nastawione do umowy UE–Mercosur. Oficjalne stanowisko Polski głosi, że zapisy porozumienia „są szkodliwe dla polskich rolników” i stanowią „realne zagrożenie dla równych warunków konkurencji”. W 2019 r., tuż po ogłoszeniu wstępnego porozumienia z Mercosurem, parlament wezwał rząd do weta. W listopadzie 2024 r. polski rząd przyjął oficjalną uchwałę sprzeciwiającą się umowie w obecnym kształcie. Polska nie zgadziła się m.in. na zwiększenie kontyngentów na mięso drobiowe na końcowym etapie negocjacji i zaapelowała do KE o zapewnienie równorzędnych standardów produkcji dla Mercosur. W połowie 2025 r. Polska została praktycznie osamotniona w swoim wecie, a państwa sceptycznie nastawione zaczęły skłaniać się ku poparciu umowy w zamian za dodatkowe zabezpieczenia. We wrześniu 2025 r. polski premier przyznał, że Polska nie posiada partnerów do zablokowania umowy, dlatego kluczowe stało się wprowadzenie mechanizmów obronnych chroniących rolników, mających zabezpieczyć przed napływem żywności, a sprzeciw wobec Mercosuru jest więc w Polsce ponadpartyjny i silnie nagłośniony. Mimo to, 17 stycznia 2026 r. Unia Europejska i Mercosur podpisały EMPA i ITA.[8] 21 stycznia tegoż roku PE zdecydował o skierowaniu porozumienia handlowego UE–Mercosur do TSUE, celem zbadania jego zgodności z zapisami traktatowymi Unii. Zatem decyzja PE wstrzymuje proces ratyfikacji, a sama procedura oceny zgodności porozumienia może zająć TSUE aż do dwóch lat.[9] Pomimo wniosku PE o uprzednią opinię Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie zgodności umowy z prawem UE, 27 lutego 2026 r. KE ogłosiła, iż przystąpi do tymczasowego stosowania umowy przejściowej o wolnym handlu między UE a Mercosurem, co przewiduje art. 218 TFUE. Natomiast dzień wcześniej, czyli 26 lutego tego samego roku Argentyna i Urugwaj zakończyły krajowe procedury ratyfikacji umowy przejściowej o współpracy handlowej (ITA), Brazylia to uczyniła 17 marca, a Paragwaj 18 marca.[10] Wskutek czego, 23 marca 2026 r. KE poinformowała kraje Mercosuru o tymczasowym stosowaniu umowy przejściowej, zgodnie z decyzją Rady podjętą 9 stycznia 2026 r. Poprzez to umowa przejściowa będzie tymczasowo stosowana od 1 maja 2026 r. między UE a wszystkimi krajami Mercosur, które zakończyły własne procedury ratyfikacyjne i powiadomiły UE przed końcem marca, czyli Argentyna, Brazylia i Urugwaj już to uczyniły, zaś Paragwaj niedawno ratyfikował umowę i oczekuje się, że wkrótce prześle swoją notyfikację.[11]

Umowa o partnerstwie z Mercosurem

W chwili wejścia umowy w życie, Mercosur w pełni zliberalizuje 91% swoich pozycji taryfowych oraz 91% importu z UE w okresie do 15 lat. W przypadku większości produktów okres stopniowego wprowadzania zmian potrwa do dziesięciu lat, jednak dla 9,1% pozycji taryfowych i 18,5% importu okres liberalizacji wyniesie ponad 10 lat. UE zliberalizuje 95% swoich pozycji taryfowych i 92% importu z Mercosuru w okresie do dziesięciu lat. W przypadku produktów objętych pełną liberalizacją wszystkie obniżki ceł ze strony UE mają charakter liniowy. Warto zauważyć, że dwie trzecie importu UE z Mercosuru dotyczy towarów objętych już zerowymi stawkami celnymi w ramach klauzuli najwyższego uprzywilejowania (ang. Most-Favoured Nation – dalej jako MFN). Obniżki ceł ze strony Mercosuru w odniesieniu do produktów objętych pełną liberalizacją również mają charakter liniowy, z wyjątkiem: samochodów osobowych, które zostaną w pełni zliberalizowane przez Mercosur w ciągu 15 lat, z siedmioletnim okresem karencji, któremu towarzyszyć będzie kontyngent przejściowy w wysokości 50 000 sztuk. W przypadku produktów nie w pełni zliberalizowanych przez Mercosur, blok zapewnia dodatkowy dostęp do rynku dla niektórych produktów rolnych w formie kontyngentów taryfowych lub częściowych obniżek o 30% lub 50% stawek MFN.[12] Niemniej jednak, w celu ochrony unijnego sektora rolnego oraz niektórych wrażliwych produktów rolnych, które mogą być narażone na konkurencję ze strony produktów importowanych, UE wprowadziła specjalne rozporządzenie ochronne. Przekłada ono na prawo UE przepisy ochronne dotyczące produktów rolnych zawarte w obu umowach, tj. EMPA i ITA. Rozporządzenie określa, w jaki sposób UE może tymczasowo zawieszać preferencje taryfowe na import produktów rolnych z Mercosuru, jeżeli import ten będzie szkodził unijnym producentom. Opiera się na istniejących unijnych narzędziach ochronnych, ale wprowadza szybsze procedury i prostsze mechanizmy wszczynania dochodzeń w celu ochrony rolników w UE. Do czasu przyjęcia stałych ram prawnych Komisja może stosować dwustronne środki ochronne wobec produktów rolnych na podstawie umowy przejściowej, m.in. nakładając cła w celu przeciwdziałania gwałtownym wzrostom importu lub spadkom cen, które powodują zakłócenia na lokalnych rynkach produktów. Poza tym produkty objęte kontyngentami taryfowymi, takie jak wołowina, drób, etanol, kukurydza cukrowa, będą podlegać surowszym wymogom monitorowania. Państwa członkowskie mogą też zwracać się do Komisji o wszczynanie dochodzeń w sprawie środków ochronnych. Jeśli Komisja to zrobi, musi w pełni i terminowo informować Radę o planowanych działaniach. 5 marca 2026 r. Rada formalnie przyjęła rozporządzenie, które wprowadza dwustronne klauzule ochronne dotyczące produktów rolnych. Rozporządzenie będzie obowiązywać od momentu wejścia w życie umowy przejściowej, a potem także po wejściu w życie umowy o partnerstwie. Opiera się ono na rozporządzeniu (UE) 2019/287[13], które wdraża klauzulę ochronną i inne mechanizmy umożliwiające tymczasowe wycofanie preferencji w niektórych umowach zawartych między Unią Europejską a niektórymi państwami trzecimi. W szczególności Rozporządzenie z 5 marca 2026 r. wprowadza 5% próg w odniesieniu do średniej z trzech lat, którego osiągnięcie oznacza konieczność wszczęcia dochodzenia dotyczącego produktów wrażliwych. Dochodzenia takie należy zakończyć w terminie czterech miesięcy, a w pilnych przypadkach możliwe będzie zastosowanie środków tymczasowych w ciągu 21 dni. Komisja będzie również aktywnie monitorować przywóz wrażliwych produktów rolnych i będzie regularnie przygotowywać sprawozdania na temat sytuacji rynkowej.[14]

Ponadto umowa EMPA ma ułatwić handel cyfrowy, zapewniając jednocześnie zaufanie oraz ochronę praw i interesów obywateli. Postanowienia dotyczące handlu elektronicznego zawarte w umowie: w szczególności wzmocnią zaufanie do gospodarki cyfrowej poprzez ochronę praw przedsiębiorstw i konsumentów dzięki przepisom dotyczącym ochrony konsumentów w Internecie, jak i stworzą platformę współpracy w kwestiach regulacyjnych dotyczących handlu cyfrowego.[15] Porozumienie to zwiększy również możliwości dostawców usług z UE i Mercosuru oraz zapewni bardziej przewidywalne warunki handlowe, a w szczególności: zapewni dostawcom usług stabilność i pewność przy wchodzeniu na rynki drugiej strony; zagwarantuje, że europejscy dostawcy usług będą mogli zakładać przedsiębiorstwa w krajach Mercosuru i świadczyć większość usług na równych zasadach z dostawcami krajowymi i zagranicznymi.[16]

W rozdziale poświęconym prawom własności intelektualnej UE i Mercosur potwierdzają swoje zobowiązania wynikające z Porozumienia WTO w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (TRIPS) oraz z traktatów dotyczących własności intelektualnej, których są stronami. UE i Mercosur zobowiązują się również do współpracy na rzecz poprawy ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej.[17] Jednym z najistotniejszych aspektów w umowie z Mercosurem jest zapewnienie ochrony przed podrabianiem około 350 oznaczeń geograficznych (OG) w krajach Mercosuru, tj. wysokiej jakości regionalnych win, napojów spirytusowych, piw i produktów spożywczych z UE, takich jak Tiroler Bergkäse (Austria) oraz Queso Manchego (Hiszpania). Jest to największa liczba OG UE objętych umową o wolnym handlu w historii. UE ma chronić około 220 OG z krajów Mercosuru na swoim terytorium, w tym argentyńskie wina, takie jak Mendoza.[18]

Wnioski

Unia Europejska znalazła sposób na szybsze wdrażanie umów handlowych poprzez rozdzielenie ich części handlowej od elementów wymagających ratyfikacji przez wszystkie państwa członkowskie. Pozwala to na wcześniejsze rozpoczęcie współpracy gospodarczej, jednak odbywa się to kosztem ograniczenia roli parlamentów narodowych w procesie decyzyjnym, co wywołuje dyskusję o przejrzystości, demokratycznej legitymacji i podziale kompetencji między UE a państwami członkowskimi. W 2017 r. wydana została opinia TSUE, która wyraźnie rozróżniła umowy należące do wyłącznych kompetencji UE od umów mieszanych, wymagających ratyfikacji przez wszystkie państwa członkowskie UE. Doświadczenia ostatnich lat pokazały jednak, że w praktyce umowy mieszane często stają się umowami „zawieszonymi”, a proces ich ratyfikacji trwa wiele lat bądź napotyka poważne przeszkody polityczne. Potwierdzają to m.in. opóźnienia w ratyfikacji umów o ochronie inwestycji z Singapurem i Wietnamem oraz problemy ratyfikacyjne CETA. W odpowiedzi na te trudności KE stopniowo zmieniła strategię negocjowania i zawierania umów handlowych. Początkowo zaczęto rozdzielać umowy na część handlową i inwestycyjną w przypadku Chile i Meksyku, następnie wyłączono z negocjacji mechanizm ISDS, jak w przypadku Indonezji. W odniesieniu do umowy UE–Mercosur KE zastosowała tymczasowe stosowanie części handlowej jeszcze przed zakończeniem pełnej ratyfikacji, co pokazuje dążenie do przyspieszania wdrażania porozumień. Ewolucja ta wskazuje, że UE poszukuje równowagi między skutecznością wspólnej polityki handlowej a wymogami demokratycznej legitymacji i udziału państw członkowskich. Jednocześnie rodzi to pytanie o przyszły model unijnych umów handlowych oraz o to, czy proces ich zawierania będzie coraz częściej opierał się na rozwiązaniach umożliwiających szybsze wejście w życie części handlowej, nawet kosztem ograniczenia roli ratyfikacji krajowych.

Przypisy

  1. ↑ E. Majchrowska, EU-Mercosur trade relations: challenges and prospects in the light of the completed negotiations of the trade agreement, „Roczniki Administracji i Prawa”, R. 22, z. 2 (2022), s. 108; W. Bąba, B. Sereda, Stosunki gospodarcze UE-Mercosur a perspektywa utworzenia FTAA, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie”, nr 787, s. 154.
  2. ↑ EU-Mercosur Partnership Agreement: Trade pillar, https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2025/769537/EPRS_BRI(2025)769537_EN.pdf, [dostęp: 03.04.2026 r.], s. 7.
  3. ↑ EC-Mercosur Interregional Framework Cooperation Agreement, https://www.europarl.europa.eu/delegations/en/ec-mercosur-interregional-framework-coop/product-details/20170616DPU07904, [dostęp: 03.04.2026 r.].
  4. ↑ EU-Mercosur Partnership Agreement: Trade pillar, https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2025/769537/EPRS_BRI(2025)769537_EN.pdf, [dostęp: 03.04.2026 r.], s. 7; Ratification scenarios for the EU-Mercosur agreement, https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/ATAG/2024/767166/EPRS_ATA(2024)767166_EN.pdf, [dostęp: 04.04.2026 r.], s. 1; J. Plewa, UE-Mercosur: umowa, która dzieli, „Europejski Przegląd Sądowy” 2025, nr 5, s. 5.
  5. ↑ The trade pillar of the EU-Mercosur Association Agreement, https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2019/640138/EPRS_BRI(2019)640138_EN.pdf, [dostęp: 05.04.2026 r.], s. 7; J. Plewa, UE-Mercosur: umowa, która dzieli, „Europejski Przegląd Sądowy” 2025, nr 5, s. 5.
  6. ↑ EU-Mercosur Partnership Agreement: Trade pillar, https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2025/769537/EPRS_BRI(2025)769537_EN.pdf, [dostęp: 03.04.2026 r.], s. 8.
  7. ↑ Latin America and the Caribbean, https://www.europarl.europa.eu/erpl-app-public/factsheets/pdf/en/FTU_5.6.2.pdf, [dostęp: 05.04.2026 r.], s. 4.
  8. ↑ Countries and Regions: Mercosur, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur_en, [dostęp: 05.04.2026 r.]; EU to provisionally apply EU-Mercosur Interim Trade Agreement pending CJEU opinion, https://www.whitecase.com/insight-alert/eu-provisionally-apply-eu-mercosur-interim-trade-agreement-pending-cjeu-opinion, [dostęp: 05.04.2026 r.]; Kontrowersje wokół umowy UE-Mercosur – jakie są obawy rolników?, https://agrodoradca24.pl/zielony-lad/kontrowersje-wokol-umowy-uemercosur-jakie-sa-obawy-rolnikow-7221.html, [dostęp: 06.08.2026 r.].
  9. ↑ A. Kozaczyńska, Opóźnienie umowy UE-Mercosur wzbudza niezadowolenie Berlina, „Analizy” 2026-01-27, https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-01-27/opoznienie-umowy-ue-mercosur-wzbudza-niezadowolenie-berlina, [dostęp: 05.04.2026 r.]; B. Znojek, Decyzja Komisji Europejskiej o tymczasowym stosowaniu umowy UE-Mercosur, https://www.pism.pl/publikacje/decyzja-komisji-europejskiej-o-tymczasowym-stosowaniu-umowy-ue-mercosur, [dostęp: 05.04.2026 r.].
  10. ↑ Brazil Congress approves Mercosur-EU trade agreement, https://agenciabrasil.ebc.com.br/en/economia/noticia/2026-03/brazil-congress-approves-mercosur-eu-trade-agreement, [dostęp: 05.04.2026 r.]; EU to provisionally apply EU-Mercosur Interim Trade Agreement pending CJEU opinion, https://www.whitecase.com/insight-alert/eu-provisionally-apply-eu-mercosur-interim-trade-agreement-pending-cjeu-opinion, [dostęp: 05.04.2026 r.]; Paragwaj ratyfikował umowę handlową UE z Mercosurem, https://www.portalspozywczy.pl/technologie/wiadomosci/paragwaj-ratyfikowal-umowe-handlowa-ue-z-mercosurem,286664.html, [dostęp: 05.04.2026 r.]; A. Kozaczyńska, Opóźnienie umowy UE-Mercosur wzbudza niezadowolenie Berlina, „Analizy” 2026-01-27, https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-01-27/opoznienie-umowy-ue-mercosur-wzbudza-niezadowolenie-berlina, [dostęp: 05.04.2026 r.].
  11. ↑ EU-Mercosur agreements explained, https://www.consilium.europa.eu/en/policies/eu-mercosur-agreements-explained/, [dostęp: 05.04.2026 r.]; EU-Mercosur Agreement to provisionally apply from 1 May 2026 (Daily news 23 March 2026, European Commission), https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/mex_26_681, [dostęp: 05.04.2026 r.].
  12. ↑ EU-Mercosur Partnership Agreement: Trade pillar, https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2025/769537/EPRS_BRI(2025)769537_EN.pdf, [dostęp: 03.04.2026 r.], s. 10; Economic analysis of the negotiated outcome of the EU-Mercosur partnership agreement (EMPA), https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/6f1a741f-677e-11f0-bf4e-01aa75ed71a1/language-en, s. 16.
  13. ↑ Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/287 z dnia 13 lutego 2019 r. wprowadzające dwustronne klauzule ochronne oraz inne mechanizmy umożliwiające tymczasowe wycofanie preferencji przewidzianych w niektórych umowach handlowych zawartych między Unią Europejską a państwami trzecimi, Dz. Urz. UE L 53 z 22.02.2019.
  14. ↑ EU-Mercosur agreements explained, https://www.consilium.europa.eu/en/policies/eu-mercosur-agreements-explained/, [dostęp: 05.04.2026 r.]; EU-Mercosur: Council greenlights safeguards for agricultural products, https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2026/03/05/eu-mercosur-council-greenlights-safeguards-for-agricultural-products/, [dostęp: 05.04.2026 r.]; Commission proposes safeguards to strengthen protection for EU farmers in EU-Mercosur deal, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_25_2309, [dostęp: 05.04.2026 r.].
  15. ↑ Factsheet: EU-Mercosur partnership agreement – Trade in services, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-trade-services_en, [dostęp: 12.04.2026 r.].
  16. ↑ Factsheet: EU-Mercosur partnership agreement – Trade in services, https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-trade-services_en, [dostęp: 12.04.2026 r.].
  17. ↑ Economic analysis of the negotiated outcome of the EU-Mercosur partnership agreement (EMPA), https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/6f1a741f-677e-11f0-bf4e-01aa75ed71a1/language-en, [dostęp: 12.04.2026 r.], s. 26.
  18. ↑ EU-Mercosur Partnership Agreement: Trade pillar, https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2025/769537/EPRS_BRI(2025)769537_EN.pdf, [dostęp: 03.04.2026 r.], s. 11; J. Plewa, UE-Mercosur: umowa, która dzieli, „Europejski Przegląd Sądowy” 2025, nr 5, s. 9–10; The EU-Mercosur Agreement: an IP Perspective, https://intellectual-property-helpdesk.ec.europa.eu/news-events/news/eu-mercosur-agreement-ip-perspective-2025-01-30_en, [dostęp: 12.04.2026 r.].
Skip to content